De zuiderburen stoppen er mee: Het geslacht zal in de toekomst niet meer worden vermeld op de Belgische identiteitskaarten. Daarnaast zal de registratie van een non-binair geslacht ook mogelijk worden. Dit werd eind november kenbaar gemaakt door woordvoerders van de Belgische staatssecretaris voor Gelijke Kansen Sarah Schlitz. Maar wat staat ons eigenlijk te wachten op het gebied van geslachtsregistratie? En hoe is de procedure tot geslachtswijziging momenteel geregeld in Nederland?

  1. De Transgenderwet

Sinds 1 juli 2014 is het onder voorwaarden mogelijk het geslacht te wijzigen in de geboorteakte. Deze regeling is ook wel bekend als de Transgenderwet en wordt geregeld in artikel 1:28 BW. De wetsbepaling maakt het voor transgenderpersonen van zestien jaar of ouder mogelijk om hun geslacht zelfstandig te wijzigen in hun geboorteakte door middel van een aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand (hierna: ABS). Deze aangifte hoort in de eigen geboortegemeente plaats te vinden. Voor de wijziging is verder ook een Deskundigenverklaring Transgender nodig. Deze is te krijgen bij een arts of psycholoog van het Genderteam.

  • Geslachtswijziging en vreemdelingen

Op grond van art. 1:28 BW is het ook voor niet-Nederlanders mogelijk om hun geslacht te wijzigen. Zij kunnen een dergelijke aangifte doen bij de gemeente Den-Haag. Voor deze groep geldt wel dat zij een afschrift van hun buitenlandse geboorteakte moeten kunnen overleggen bij de aanvraag. Tenzij deze al staat ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente Den-Haag. Verder dient de betrokkene minimaal 1 jaar in Nederland te wonen en in bezit te zijn van een rechtsgeldig verblijfsdocument. Afhankelijk van de feiten en omstandigheden kunnen er ook aanvullende documenten gevraagd worden voor de aanvraag.

Verder geldt voor niet-Nederlanders dat ze hun voornaam/voornamen alleen kunnen veranderen indien de wetgeving van het land waarvan hij/zij de nationaliteit heeft dit ook toestaat.

  • De rechtsgevolgen

Nadat het geslacht is gewijzigd in de geboorteakte, wordt dit ook automatisch veranderd in de Basisregistratie Personen (ook wel: BRP). De betrokkene kan verder ook een andere voornaam kiezen. Hierbij maakt het verder niet uit hoeveel voornamen de persoon kiest. Na de wijziging van het geslacht vervallen ook het paspoort, identiteitskaart en rijbewijs van de betrokkene. Deze dient hij/zij dan ook in te leveren en meteen opnieuw aan te vragen.

  1. Het wetsvoorstel Vereenvoudiging Transgenderwet

Op 3 mei 2021 diende demissionair minister Dekker (Rechtsbescherming) een wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer.[1]  Met een nieuwe wetswijziging van Boek 1 BW wil het kabinet de huidige procedure van geslachtswijziging vereenvoudigen.

Met de nieuwe regeling zal de deskundigenverklaring moeten vervallen. In plaats daarvan zal de procedure tot twee stappen worden opgesplitst. Allereerst zal er een schriftelijke indiening van de wens tot wijziging geslachtsregistratie moeten plaatsvinden en vier tot twaalf weken later een bevestiging van die wens.

Ook zal de leeftijdsgrens worden geschrapt. De minister wil ook kinderen jonger dan zestien de gelegenheid geven om een wijziging van geslachtsregistratie door te geven. Dit zal dan moeten gebeuren via een verzoek aan de rechter. Verder zal het voor mensen mogelijk moeten worden om hun geslachtswijziging te regelen bij de burgerlijke stand van hun eigen woongemeente. Met de huidige regeling dient men een dergelijke wijziging van de geboorteakte nog door te geven aan de ABS van de geboorteplaats.

Tevens maakt het wetsvoorstel voor transgenderpersonen van zestien en ouder mogelijk om een eventuele tweede wijziging van het geslacht door te geven bij de ABS. Het kan namelijk wel eens voorkomen dat een persoon twijfels heeft over het eigen gender. Bij een eventuele derde of volgende wijziging zal de persoon zijn verzoek wel moeten indienen bij de rechtbank. Het belang van de overheid en maatschappij bij een betrouwbare registratie weegt in dit geval zwaarder.

  1. Identiteitskaarten zonder geslachtsaanduiding

Vanaf 2024 of 2025 zullen de Nederlandse identiteitskaarten het geslacht van de houder niet meer vermelden. Het kabinet wil op deze manier onder andere non-binaire personen tegemoetkomen. De geslachtaanduiding van ‘M’, ‘V’ of ‘X’ blijft voorlopig nog wel staan op onze paspoorten vanwege Europese en internationale regelgeving. Een gender X in het paspoort of in de geboorteakte[2] zal dan nog wel moeten worden geregeld bij de rechter. Maar of het ook de gebruikelijke norm gaat worden? De toekomst zal het ons moeten leren.

[1] Kamerstukken II 2020/21, 35825, nr. 3 (MvT)

[2] ‘Non-binaire personen mogen X als geslachtsaanduiding op geboorteakte’, nu.nl.