‘’Een persoon kan tegelijkertijd slechts met één andere persoon door het huwelijk verbonden zijn.’’ (Art. 1:33 BW). In Nederland is de wetgeving duidelijk. Alleen monogamie is toegestaan. Polygamie wordt niet alleen familierechtelijk beschouwd als onwettig. Zij kan de desbetreffende partijen o.g.v. art. 237 Sr ook een strafrechtelijke vervolging opleveren. Hoewel de theorie zo duidelijk in elkaar zit, gaat de naleving ervan in de praktijk toch net wat anders. Zo is de erkenning van kinderen, die zijn voortgekomen uit een polygaam huwelijk, legaal. Een wettige erkenning betekent ook de Nederlandse nationaliteit voor deze nakomelingen. Maar hoe is dit überhaupt mogelijk? Faciliteert de erkenning hiermee niet huwelijken die in strijd zijn met de Nederlandse openbare orde?

Ten eerste is polygamie niet in alle landen verboden. Zo is het bijvoorbeeld in Marokko of Kameroen voor mannen mogelijk om met meerdere vrouwen getrouwd te zijn onder bepaalde voorwaarden. Dit heet ook wel polygynie (ofwel: veelwijverij). Het kan dus goed zijn dat een Nederlandse man in het buitenland gehuwd is met meerdere vrouwen en dat dit in de burgerlijke stand van dat land wel wordt geregistreerd. Echter worden deze huwelijken in ons land niet erkend conform art. 1:33 BW. Heeft deze polygame man ook nog eens kinderen uit deze huwelijken? Dan bestaat er volgens Nederland ook geen automatische familierechtelijke banden tussen de vader en zijn kinderen. Dit zou bij een monogaam huwelijk natuurlijk anders zijn. Indien de vader een huwelijk/geregistreerd partnerschap (hierna: GP) heeft met de moeder van het kind op het moment van de geboorte, wordt hij stante pede beschouwd als de juridische vader (zie: art. 1:299 sub a BW).

De wetgeving is echter helemaal niet zo waterdicht als dat het lijkt. Sub c van hetzelfde wetsartikel (art. 1:299 sub c BW) biedt namelijk een makkelijke omweg voor polygame personen om toch familierechtelijke banden te creëren met hun kinderen uit hun verboden huwelijken, namelijk d.m.v. een erkenning. De erkenning is gebruikelijk voor vaders die geen GP of huwelijk hebben met de moeder van het kind ten tijde van de geboorte. Deze rechtshandeling wordt met instemming van de moeder verricht bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente. De vader wordt vanaf het moment van de erkenning ook beschouwd als de juridische ouder van het kind. Om ook het ouderlijk gezag te verkrijgen, dient de vader samen met de moeder dit aan te vragen bij de rechtbank.

Al jarenlang was de nietigheid van de erkenning bij het bestaan van een polygaam huwelijk het middelpunt van de gerechtelijke discussie. De Raad van State zette hier echter een punt achter met de uitspraak van 7 april 2021.[1] Het hoogste adviesorgaan was ervan overtuigd dat het bestaan van een bigaam huwelijk van de Nederlandse vader geen geldige reden was om de Nederlandse nationaliteit niet te verlenen aan de kinderen die uit deze relatie waren voortgekomen. De erkenning had immers conform de wettelijke eisen plaatsgevonden. De rechter oordeelde dat polygamie niet stond opgesomd als nietigheidsgrond onder art. 1:204 lid 1 BW. Hierdoor kon de erkenning dan ook niet als nietig worden verklaard.

Hieruit kunnen we concluderen dat als de wetgever herhalingen van dergelijke gevallen wilt tegengaan in de toekomst, dat alleen een wetswijziging de oplossing kan bieden. Het blijkt nu immers dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden. De minister zal er voor moeten zorgen dat het Nederlandse familierecht geen verboden huwelijken meer blijft faciliteren.

[1] ABRvS 7 april 2021, ECLI:NL:RVS:2021:721